Пенсія па страце карміцеля ў Беларусі: каму належыць, памер і афармленне

Уводзіны

Мы разумеем, як цяжка цяпер Вам і Вашай сямʼі. Калі адыходзіць чалавек, на якім трымаўся дом, да гора амаль адразу дадаецца трывога: на што жыць далей і як гадаваць дзяцей. На гэты выпадак дзяржава прадугледжвае штомесячную выплату — гэта пенсія па страце карміцеля ў Беларусі. У законе яна называецца пенсіяй па выпадку страты карміцеля.

Коратка пра галоўнае. Пенсію атрымліваюць непрацаздольныя члены сямʼі: перш за ўсё дзеці да 18 гадоў (студэнты дзённай формы — да 23 гадоў), а пры пэўных умовах — удава або ўдавец, бацькі і сваяк, які гадуе маленькіх дзяцей памерлага. Працоўная пенсія на кожнага члена сямʼі — 40 % заробку карміцеля, улічанага па змяншальнай шкале, але не менш за мінімальную: для тых, хто пастаянна пражывае ў Беларусі, гэта, паводле нашага разліку, каля 600 BYN з 1 верасня 2026 года. Калі працоўную пенсію дзеці не атрымліваюць, ім прызначаюць сацыяльную: 450,81 BYN з 1 жніўня па 31 кастрычніка 2026 года.

Далей — каму пенсія належыць, як яна налічваецца, да якога ўзросту выплачваецца пенсія па страце карміцеля ў Беларусі і як яе аформіць. Артыкул напісаны для ўдоў і ўдаўцоў, для бабуль і дзядуль, якія гадуюць унукаў, і для студэнтаў; мы абапіраемся на Закон «Аб пенсійным забеспячэнні» і тлумачэнні Міністэрства працы і сацыяльнай абароны (Мінпрацы).

Калі самыя неадкладныя справы застануцца ззаду, падумайце і пра памяць: многія сямʼі збіраюць фотаздымкі і ўспаміны пра блізкага на лічбавай старонцы памяці, якую родныя могуць адкрыць з любога горада.

Пенсія па страце карміцеля ў Беларусі: працоўная ці сацыяльная

Пенсія па страце карміцеля ў Беларусі бывае працоўнай і сацыяльнай. Працоўную прызначаюць сямʼі, калі ў памерлага быў стаж са сплатай узносаў у Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва (ФСАН), і яе памер залежыць ад яго заробку. Сацыяльную прызначаюць толькі дзецям, якія не атрымліваюць працоўную пенсію (артыкул 72): гэта 85 % бюджэту пражытковага мінімуму на кожнае дзіця. Абодва віды прызначаюць паводле Закона ад 17 красавіка 1992 г. № 1596-XII «Аб пенсійным забеспячэнні».

Табліца 1. Працоўная і сацыяльная пенсія па выпадку страты карміцеля

Які стаж патрэбны карміцелю

Працоўную пенсію прызначаюць, калі да дня смерці ў карміцеля быў стаж, які спатрэбіўся б яму самому для пенсіі па інваліднасці (артыкулы 27 і 37 Закона). Стаж са сплатай узносаў у ФСАН падыдзе любой працягласці, а агульны стаж залежыць ад узросту на дзень смерці: ад 1 года, калі карміцель памёр маладзейшым за 23 гады, да 15 гадоў, калі яму быў 61 год або больш. Калі ён памёр, не дасягнуўшы 20 гадоў, у перыяд працы або пасля яе спынення, агульны стаж не патрабуецца. Поўная шкала — на старонцы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны.

Калі агульнага стажу не хапае, пенсію ўсё роўна прызначаюць — прапарцыйна стажу, але не менш за 50 % мінімальнай пенсіі па ўзросце на кожнага члена сямʼі, а дзіцяці-сіраце — не менш за памер паводле артыкула 38 (артыкул 41). Сямʼі пенсіянера яе прызначаюць, калі ён памёр, атрымліваючы пенсію, або не пазней чым праз 5 гадоў пасля спынення выплаты, і вылічваюць з таго ж заробку, што і яго ўласную пенсію (артыкулы 42 і 64).

Ці можна атрымліваць дзве пенсіі

Не: калі ёсць права на некалькі дзяржаўных пенсій, прызначаюць адну, на выбар атрымальніка (артыкул 6). Удава з уласнай пенсіяй па ўзросце выбірае паміж ёй і пенсіяй па выпадку страты карміцеля; атрымліваць пенсію, якая належала б мужу, яна не можа (тлумачэнне Мінпрацы). Калі ў дзіцяці ёсць права і на працоўную пенсію пры няпоўным стажы, і на сацыяльную, упраўленне разлічыць, якая выгаднейшая, і прызначыць тую, якую выбера сямʼя.

Хто ў Беларусі мае права на пенсію па страце карміцеля

Права на пенсію маюць непрацаздольныя члены сямʼі, якія былі на ўтрыманні памерлага. Дзецям, братам, сёстрам і ўнукам, а таксама сваяку, які не працуе і даглядае дзяцей памерлага, маладзейшых за 8 гадоў, або знаходзіцца ў адпачынку па доглядзе за дзіцём да 3 гадоў, утрыманне даказваць не трэба. Мужу або жонцы, бацькам, дзеду і бабулі, айчыму і мачасе — трэба (артыкул 35 Закона № 1596-XII).

Табліца 2. Хто мае права на пенсію па выпадку страты карміцеля

Калі ўтрыманне трэба пацвярджаць

Утрыманцам лічыцца член сямʼі, які быў на поўным утрыманні памерлага або атрымліваў ад яго дапамогу, што была пастаяннай і асноўнай крыніцай сродкаў для існавання (артыкул 36).

Тым, каму ўтрыманне даказваць трэба, яго пацвярджаюць даведкамі пра даходы ўсіх членаў сямʼі перад смерцю карміцеля; калі дакументаў недастаткова, факт утрымання можна ўстанавіць у судзе.

Догляд дзяцей: правіла 8 гадоў і правіла 3 гадоў

Правіла 8 гадоў (пункт «в» артыкула 35). Сваякі з табліцы атрымліваюць пенсію незалежна ад узросту і працаздольнасці, пакуль не працуюць і даглядаюць дзяцей, братоў, сясцёр або ўнукаў памерлага, маладзейшых за 8 гадоў. Паводле тлумачэння камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінскага гарвыканкама, у перыяд працы — нават на няпоўны працоўны дзень — гэтую пенсію не выплачваюць, а пенсіі дзяцей захоўваюцца. Пералік сваякоў закрыты: дарослая дачка памерлага, якая гадуе малодшага брата, паводле гэтай нормы пенсію не атрымае.

Правіла 3 гадоў (пункт «е» артыкула 35). Да тых жа сваякоў дададзены былы муж (былая жонка), які не ўступіў (якая не ўступіла) у новы шлюб. Дзіцяці павінна быць менш за 3 гады, а той, хто даглядае, павінен знаходзіцца ў адпачынку па доглядзе за ім і не працаваць па грамадзянска-прававым дагаворы; прадпрымальнік, натарыус або адвакат — прыпыніць дзейнасць. Месца працы, такім чынам, захаваць можна.

Памер пенсіі па страце карміцеля ў Беларусі ў 2026 годзе

Працоўная пенсія складае 40 % заробку карміцеля, улічанага па змяншальнай шкале, на кожнага члена сямʼі, але не менш за мінімальную. Для тых, хто пастаянна пражывае ў Беларусі, мінімальная працоўная пенсія з даплатай з 1 верасня 2026 года складае, паводле нашага разліку, каля 600 BYN. Сацыяльная пенсія дзіцяці з 1 жніўня па 31 кастрычніка 2026 года — 450,81 BYN.

Табліца 3. Памер пенсіі па выпадку страты карміцеля ў 2026 годзе

Дзейны бюджэт пражытковага мінімуму, ад якога залежаць мінімальная і сацыяльная пенсіі, Мінпрацы публікуе на старонцы «Бюджэт пражытковага мінімуму»; дакладны памер Вашай пенсіі назаве ўпраўленне. Падаходным падаткам пенсія не абкладаецца (пункт 3 артыкула 208 Падатковага кодэкса).

Як налічваецца пенсія па страце карміцеля ў Беларусі

Пенсію разлічваюць у тры крокі.

1. Вызначаюць заробак карміцеля. Фактычны заробак «асучасніваюць»: індывідуальны каэфіцыент заробку памнажаюць на сярэднюю заработную плату, якая выкарыстоўваецца для пераразліку пенсій. З 1 студзеня 2025 года бяруць заробак за апошнія 30 гадоў стажу запар (артыкул 57) і ўлічваюць яго па змяншальнай шкале (артыкул 56): частку ў межах 130 % сярэдняй заработнай платы дзеляць на дзесяць роўных доляў і ўлічваюць іх у памеры 100, 90, 80, 70, 60, 50, 40, 30, 20 і 10 %, а заробак ад 130 да 400 % — у памеры 10 %.
2. Бяруць працэнт. На кожнага члена сямʼі — 40 % улічанага заробку, на дзіця-сірату, у якога памерлі абодва або адзіны з бацькоў, — 50 % заробку карміцеляў (артыкул 38).
3. Параўноўваюць з мінімумам. Калі вынік меншы за мінімальную працоўную пенсію з даплатай (для дзіцяці-сіраты гарантыя — не менш за дзве мінімальныя пенсіі па ўзросце, артыкул 38), пенсію вылічваюць у мінімальным памеры: 100 % мінімальнай пенсіі па ўзросце (гэта 25 % найбольшай велічыні бюджэту пражытковага мінімуму за два апошнія кварталы, артыкул 23) плюс даплата 20 % сярэдняй заработнай платы для пераразліку пенсій. Даплату паводле пастановы Савета Міністраў № 1976 атрымліваюць тыя, хто пастаянна пражывае ў Беларусі.

Прыклад: мінімальная працоўная пенсія з 1 верасня 2026 года (наш разлік па афіцыйных даных):

• мінімальная пенсія па ўзросце: 25 % ад 530,37 BYN = 132,59 BYN;
• сярэдняя заработная плата для пераразліку пенсій: 2 225,37 BYN з 1 лютага 2026 года, з 1 верасня павялічана на 5 % — 2 336,64 BYN;
• даплата: 20 % ад 2 336,64 BYN = 467,33 BYN;
• разам: 132,59 + 467,33 = 599,92 BYN, гэта значыць каля 600 BYN на кожнага члена сямʼі.

Для праверкі: на 1 лютага 2026 года гэты разлік дае 569,31 BYN (124,24 + 445,07 BYN) — якраз тую мінімальную працоўную пенсію з даплатай, якую назваў камітэт Брэсцкага аблвыканкама (даныя камітэта).

Прыклад: карміцель з сярэднім заробкам. Калі ён зарабляў роўна сярэднюю па краіне зарплату (індывідуальны каэфіцыент заробку — 1,0), з 1 верасня 2026 года з асучасненага заробку 2 336,64 BYN па шкале ўлічаць 1 551,53 BYN, і пенсія складзе каля 620 BYN на кожнага члена сямʼі (наш разлік), а не 935 BYN, як было б без шкалы. Калі заробак быў ніжэйшы за сярэдні, пенсія, хутчэй за ўсё, акажацца мінімальнай або блізкай да яе.

Чаму сума змяняецца і што змянілася з 1 верасня 2026 года

Прычын дзве. Першая — бюджэт пражытковага мінімуму (БПМ): яго пераглядаюць чатыры разы на год, з 1 лютага, 1 мая, 1 жніўня і 1 лістапада, і ўслед за ім змяняюцца мінімальная і сацыяльная пенсіі. БПМ у 2026 годзе: 496,96 BYN з 1 лютага, 509,62 BYN з 1 мая, 530,37 BYN з 1 жніўня.

Другая — пераразлік працоўных пенсій паводле ўказаў Прэзідэнта: сярэднюю заработную плату, па якой пераразлічваюць пенсіі, павялічылі на 10 % з 1 лютага 2026 года (Указ № 24) і яшчэ на 5 % з 1 верасня (Указ № 288). Наступны перагляд БПМ — 1 лістапада 2026 года, таму перад візітам ва ўпраўленне праверце новае значэнне на сайце Мінпрацы.

Куды звяртацца па пенсію па страце карміцеля ў РБ і якія дакументы падаць

Па пенсію звяртаюцца ва ўпраўленне (аддзел) па працы, занятасці і сацыяльнай абароне па месцы жыхарства, а калі карміцель на дзень смерці працаваў, — праз яго апошняга наймальніка. Дакументы на пенсію па страце карміцеля ў РБ — пра асобу заяўніка, пра смерць, роднасць, стаж і заробак памерлага; рашэнне прымаюць на працягу 10 дзён пасля падачы ўсіх дакументаў.

У гарадах з раённым дзяленнем пенсіі прызначае ўпраўленне (аддзел) сацыяльнай абароны адміністрацыі раёна (артыкул 9). Плаціць за прызначэнне пенсіі не трэба, а дакументы, якіх не хапае, упраўленне абавязана дапамагчы атрымаць (артыкул 75).

1. Вызначце, куды падаваць заяву. Калі карміцель на дзень смерці працаваў, заяву падаюць праз яго апошняга наймальніка, які на працягу 10 дзён аформіць дакументы і накіруе іх ва ўпраўленне. У астатніх выпадках заяву падаюць непасрэдна ва ўпраўленне па месцы жыхарства, а за непаўналетняга — яго законны прадстаўнік.
2. Збярыце дакументы. Спатрэбяцца дакумент, які сведчыць асобу, дакумент аб смерці, дакументы аб роднасці, стажы і заробку памерлага. Свае дакументы аб стажы заяўніку не патрэбныя; выключэнне — сваяк, які даглядае дзяцей памерлага: ён прыносіць і сваю працоўную кніжку.
3. Падайце заяву. Днём звароту лічыцца дзень, калі ўпраўленне прыняло заяву з усімі дакументамі. Калі нейкіх дакументаў не хапае, упраўленне паведаміць, якіх менавіта; калі данесці іх на працягу месяца, днём звароту застанецца дзень падачы заявы.
4. Дачакайцеся рашэння. Упраўленне разглядае заяву на працягу 10 дзён з дня падачы ўсіх дакументаў, а прыняўшы рашэнне, выдае пенсійнае пасведчанне. Пенсію выплачваюць праз банк, а ў прадугледжаных законам выпадках — праз пошту.

Табліца 4. Дакументы на пенсію па выпадку страты карміцеля

Пералік складзены паводле пастановы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны № 35; якія дакументы патрэбныя менавіта ў Вашым выпадку, падкажуць ва ўпраўленні. Калі заяву адпраўляюць поштай, подпіс на ёй і копіі дакументаў засведчваюць у натарыуса, а днём звароту лічыцца дата паштовага штэмпеля.

З якой даты прызначаюць пенсію

Працоўную пенсію прызначаюць з дня ўзнікнення права — як правіла, з дня смерці карміцеля, — але не больш чым за 12 месяцаў да звароту, а сацыяльную — з таго ж дня, толькі калі звярнуцца па яе на працягу месяца, інакш з дня звароту (артыкул 80). Таму сацыяльную пенсію дзіцяці лепш аформіць у першы ж месяц. Сам тэрмін звароту не абмежаваны (артыкул 42). Адмовіць у пенсіі можа толькі камісія па прызначэнні пенсій, а яе рашэнне можна абскардзіць у вышэйстаячым органе па працы, занятасці і сацыяльнай абароне, потым у судзе (артыкулы 78 і 79).

Як атрымліваць пенсію

Пенсію выплачваюць за бягучы месяц, як правіла, на рахунак у банку (пералік банкаў на сайце Мінпрацы). У Мінску, гарадах абласнога падпарадкавання і раённых цэнтрах праз пошту яе па жаданні атрымліваюць пенсіянеры ва ўзросце 70 гадоў і старэйшыя, людзі з інваліднасцю і некаторыя іншыя катэгорыі атрымальнікаў, а ў астатніх населеных пунктах — любы атрымальнік (артыкул 83).

Памяць, якую дзеці адкрыюць, калі падрастуць. Многія сямʼі збіраюць фотаздымкі, лісты і расповеды родных на лічбавай старонцы памяці — яна адкрываецца з тэлефона ў любым кутку свету. Даведацца пра старонкі памяці на Kinmory

Да якога ўзросту выплачваецца пенсія па страце карміцеля ў Беларусі

Дзецям пенсію выплачваюць да 18 гадоў. Пасля 18 гадоў яе захоўваюць, толькі пакуль дзіця вучыцца ў дзённай форме, і не даўжэй чым да 23 гадоў; платнае або бюджэтнае месца значэння не мае. Калі дзіця стала інвалідам да 18 гадоў, пенсію плацяць увесь тэрмін інваліднасці.

Выплату спыняюць з першага чысла месяца, які ідзе за тым, у якім споўнілася 18 або 23 гады, скончылася вучоба або надышла іншая акалічнасць, што пазбаўляе права на пенсію (артыкул 81). Не плацяць яе пры вячэрнім і завочным навучанні, пры вучобе па спецыяльнасцях сілавых ведамстваў, у акадэмічным адпачынку, адпачынку па доглядзе за дзіцём да 3 гадоў і на ваеннай службе. Вучоба за мяжой улічваецца, калі яна ідзе паводле міжнароднага дагавора Беларусі або па накіраванні за кошт рэспубліканскага бюджэту (правілы выплаты на сайце Мінпрацы).

Табліца 5. Што адбываецца з пенсіяй, калі змяняюцца абставіны

Пра ўсё, што цягне за сабой змяненне памеру пенсіі або спыненне выплаты, атрымальнік абавязаны паведамляць ва ўпраўленне (артыкул 93). Калі пенсію пераплацілі, па рашэнні камісіі па прызначэнні пенсій пераплату ўтрымліваюць — не больш за 20 % пенсіі (артыкул 94).

Дапамога па страце карміцеля, дапамога на пахаванне і недаатрыманая пенсія: у чым розніца

Асобнай «дапамогі па страце карміцеля» ў Беларусі няма (акрамя дапамогі сямʼям загінулых ваеннаслужачых, пра яе ніжэй): так у гутарковай мове называюць штомесячную пенсію па выпадку страты карміцеля. Дапамогу на пахаванне атрымлівае той, хто арганізаваў пахаванне, а недаатрыманую пенсію памерлага выплачваюць членам сямʼі, калі яны звернуцца на працягу шасці месяцаў.

Табліца 6. Выплаты сямʼі пасля смерці: што ёсць што

Недаатрыманую пенсію трэба запытаць на працягу шасці месяцаў з дня смерці, інакш яна ўвойдзе ў спадчыну (артыкул 91 Закона № 1596-XII), а пенсію, залічаную на рахунак памерлага ўжо пасля смерці, спаганяюць з рахунку (артыкул 83). Спадчыну афармляюць асобна, у натарыуса, — пра гэта ў артыкуле пра ўступленне ў спадчыну. Як выплаты Белдзяржстраха спалучаюцца з пенсіяй, удакладніце ў Белдзяржстраху і ва ўпраўленні.

Сямʼі ваеннаслужачых і супрацоўнікаў сілавых ведамстваў

Калі карміцель быў ваеннаслужачым або супрацоўнікам сілавых ведамстваў (органаў унутраных спраў, МНС, Следчага камітэта і іншых), пенсію сямʼі прызначаюць паводле Закона ад 17 снежня 1992 г. № 2050-XII. Сямʼі ваеннаслужачых тэрміновай службы звяртаюцца ва ўпраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне, а сямʼі кантрактнікаў і асоб начальніцкага і радавога складу — у пенсійны орган Міністэрства абароны, МУС, МНС або КДБ (артыкул 46).

Сямʼям загінулых пры выкананні абавязкаў ваеннай службы пенсія складае 50 % заробку карміцеля на кожнага члена сямʼі (артыкул 36). Бацькам загінулых і ўдовам, якія не ўступілі ў новы шлюб, да прызначэння пенсіі плацяць штомесячную дапамогу — 180 % мінімальнай пенсіі па ўзросце (артыкул 36-1; толькі тым, хто пастаянна пражывае ў Беларусі). Удовы загінулых пры выкананні абавязкаў ваеннай службы, якія даглядаюць дзяцей загінулага, маладзейшых за 8 гадоў, маюць права на пенсію незалежна ад узросту і працаздольнасці і ад таго, працуюць яны ці не, а маці і ўдовам загінулых, якія не ўступілі ў новы шлюб, пенсію прызначаюць за 5 гадоў да агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту (артыкул 31 Закона № 2050-XII). Пра арганізацыю пахавання з воінскімі почасцямі — у артыкуле пра ваенныя пахаванні.

Пытанні, якія часта задаюць

Колькі ў Беларусі плацяць на адно дзіця, калі памёр карміцель?

Працоўная — 40 % заробку памерлага, улічанага па змяншальнай шкале, на кожнае дзіця, але не менш за мінімальную з даплатай: для тых, хто пастаянна пражывае ў Беларусі, гэта, паводле нашага разліку, каля 600 BYN з 1 верасня 2026 года; дзіцяці-сіраце, у якога памерлі абодва або адзіны з бацькоў, — 50 % і не менш за дзве мінімальныя пенсіі па ўзросце. Сацыяльная, калі працоўную пенсію дзіця не атрымлівае, — 450,81 BYN з 1 жніўня па 31 кастрычніка 2026 года. З 1 лістапада сумы зменяцца; дакладны памер назаве ўпраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне.

Пенсія па страце карміцеля ў РБ пасля 18 гадоў: да 23 гадоў уключна ці не?

Не ўключна. Пасля 18 гадоў пенсію па страце карміцеля ў РБ плацяць толькі тым, хто вучыцца ў дзённай форме — у школе, каледжы або ВНУ, на платным або бюджэтным месцы, — і толькі да 23-годдзя: выплату спыняюць з першага чысла месяца, які ідзе за месяцам, калі споўнілася 23 гады або скончылася вучоба. Вячэрняя і завочная формы навучання і акадэмічны адпачынак права на выплату не даюць.

Ці можна працаваць і атрымліваць пенсію па страце карміцеля ў Беларусі?

Гэта залежыць ад таго, хто атрымлівае пенсію. Дзецям і студэнтам дзённай формы праца не перашкаджае: у Беларусі пенсію выплачваюць без уліку заробку, а студэнт, які плаціць падатак на прафесійны даход, атрымлівае яе цалкам. Сваяку, якому прызначылі пенсію за догляд дзяцей памерлага, маладзейшых за 8 гадоў, у перыяд працы яе не выплачваюць, колькі б гадзін ён ні працаваў; пенсіі дзяцей захоўваюцца.

Ці належыць пенсія па страце карміцеля дзіцяці, калі бацькі былі ў разводзе?

Так. Развод бацькоў не пазбаўляе дзіця права на пенсію па страце карміцеля ў Беларусі: дзецям памерлага яе прызначаюць незалежна ад утрымання. Роднасць пацвярджае пасведчанне аб нараджэнні, а заяву падае законны прадстаўнік дзіцяці, звычайна другі з бацькоў. Былы муж або былая жонка, якія не ўступілі ў новы шлюб, таксама могуць атрымліваць пенсію, пакуль дзіцяці не споўнілася 3 гады і яны знаходзяцца ў адпачынку па доглядзе за ім.

Ці можа ўдава ў Беларусі атрымліваць пенсію па страце карміцеля?

Можа, але не заўсёды. Удаве або ўдаўцу прызначаюць пенсію, калі яны былі на ўтрыманні памерлага (або пазней страцілі сродкі для існавання) і пры гэтым дасягнулі агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту — 58 гадоў для жанчын, 63 гады для мужчын — або маюць інваліднасць. Права ёсць і ва ўдавы або ўдаўца любога ўзросту, калі яны не працуюць і гадуюць дзяцей памерлага, маладзейшых за 8 гадоў, або знаходзяцца ў адпачынку па доглядзе за дзіцём да 3 гадоў. Калі ёсць свая пенсія, выбіраюць адну з дзвюх; новы шлюб пенсію не адмяняе.

З якога моманту прызначаецца пенсія па страце карміцеля ў Беларусі?

Працоўную пенсію па страце карміцеля ў Беларусі прызначаюць з дня ўзнікнення права — як правіла, з дня смерці, — але не больш чым за 12 месяцаў да звароту. Сацыяльную пенсію дзіцяці прызначаюць з таго ж дня, толькі калі звярнуцца па яе на працягу месяца, інакш — з дня звароту. Тэрмін падачы заявы не абмежаваны, а рашэнне прымаюць на працягу 10 дзён пасля падачы ўсіх дакументаў.

Ці ёсць у Беларусі дапамога па страце карміцеля, ці гэта пенсія?

Дапамога па страце карміцеля ў Беларусі — гутарковая назва штомесячнай пенсіі па выпадку страты карміцеля, працоўнай або сацыяльнай. Асобнай дапамогі з такой назвай няма; штомесячную дапамогу да прызначэння пенсіі атрымліваюць толькі бацькі ваеннаслужачых і супрацоўнікаў сілавых ведамстваў, якія загінулі на службе, і іх удовы, што не ўступілі ў новы шлюб. Ад пенсіі адрозніваюцца разавыя выплаты: дапамога на пахаванне — таму, хто ўзяў на сябе пахаванне, і недаатрыманая пенсія памерлага, якую сямʼя можа запытаць на працягу шасці месяцаў з дня смерці.

Падвядзём вынікі

• Пенсія па страце карміцеля ў Беларусі — штомесячная выплата непрацаздольным членам сямʼі: працоўная (ад заробку памерлага) або сацыяльная (толькі дзецям, 85 % бюджэту пражытковага мінімуму).
• Тэрміны для дзяцей: да 18 гадоў, студэнтам дзённай формы — да 23 гадоў, тым, хто стаў інвалідам да 18 гадоў, — увесь тэрмін інваліднасці.
• Дарослым — пры пенсійным узросце або інваліднасці; сваяку, які даглядае дзяцей, — пакуль ён не працуе і гадуе дзяцей памерлага, маладзейшых за 8 гадоў, або знаходзіцца ў адпачынку па доглядзе за дзіцём да 3 гадоў.
• Памер: 40 % заробку карміцеля, улічанага па змяншальнай шкале, але не менш за мінімум — паводле нашага разліку, каля 600 BYN з 1 верасня 2026 года; сацыяльная пенсія дзіцяці — 450,81 BYN да 31 кастрычніка 2026 года.
• Куды: ва ўпраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне або, калі карміцель працаваў, праз яго наймальніка; рашэнне — на працягу 10 дзён пасля падачы ўсіх дакументаў.
• Тэрміны: працоўную пенсію за мінулы час выплацяць не больш чым за 12 месяцаў, сацыяльную — толькі пры звароце на працягу месяца.
• Не блытайце пенсію з дапамогай на пахаванне і недаатрыманай пенсіяй памерлага.

Крыніцы

Інфармацыя актуальная на 30 верасня 2026 года і мае даведачны характар; гэта не юрыдычная кансультацыя. Сумы пераглядаюцца некалькі разоў на год; памер Вашай пенсіі ўдакладняйце ва ўпраўленні па працы, занятасці і сацыяльнай абароне па месцы жыхарства.

• Закон ад 17 красавіка 1992 г. № 1596-XII «Аб пенсійным забеспячэнні» — атрымальнікі, стаж, памеры, тэрміны прызначэння і спынення выплаты.
• Закон ад 21 снежня 2005 г. № 73-З — хто лічыцца дзіцём-сіратой і асобай з ліку дзяцей-сірот.
• Пастанова Мінпрацы ад 8 ліпеня 2019 г. № 35 — парадак звароту і пералік дакументаў (дзейная рэдакцыя са змяненнямі ад 9 сакавіка 2026 г. № 16).
• Пастанова Мінпрацы ад 22 ліпеня 2026 г. № 54 — бюджэт пражытковага мінімуму з 1 жніўня 2026 г.
• Указы «Аб павышэнні пенсій» № 24 і № 288 — пераразлік з 1 лютага і 1 верасня 2026 г.
• Пастанова Савета Міністраў ад 22 снежня 1999 г. № 1976 і пастанова ад 6 красавіка 2017 г. № 257 — даплата да працоўных пенсій, вылічаных у мінімальным памеры, толькі тым, хто пастаянна пражывае ў Беларусі.
• Закон ад 17 снежня 1992 г. № 2050-XII — пенсіі і штомесячная дапамога сямʼям ваеннаслужачых.
• Мінпрацы: умовы прызначэння, выплата дзецям, дакументы, працоўныя і сацыяльныя пенсіі, права выбару пенсіі, бюджэт пражытковага мінімуму.
• Камітэт па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Брэсцкага аблвыканкама — прыклады разліку: пенсія па выпадку страты карміцеля, пенсія ў мінімальным памеры, сумы з 1 лютага 2026 года.
• Камітэт па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінскага гарвыканкама — адказы на пытанні: праца сваяка, які даглядае дзяцей, праца дзяцей і студэнтаў.
• Падатковы кодэкс, пункт 3 артыкула 208 — пенсія не абкладаецца падаходным падаткам.
• Белдзяржстрах — выплаты пры няшчасным выпадку на вытворчасці.

Карысныя спасылкі

• Дапамога на пахаванне ў Беларусі ў 2026 годзе — разавая выплата таму, хто арганізаваў пахаванне.
• Уклады і рахункі памерлага ў Беларусі — грошы ў банку, пенсія на картцы і недаатрыманая пенсія.
• Пасведчанне аб смерці ў Беларусі — першы дакумент, які спатрэбіцца для пенсіі.
• Уступленне ў спадчыну пасля смерці ў Беларусі — тэрміны і дакументы.
• Як падтрымаць дзіця пасля страты блізкага — як гаварыць з дзіцём пра смерць.
• Што рабіць, калі памёр блізкі чалавек — першыя крокі.